बुटवल । बृहत्तर लुम्बिनी क्षेत्रमा ६८२ वटा सारस रहेको पाइएको छ । इन्टरन्याशनल क्रेन फाउन्डेशन र विश्व वन्यजन्तु कोष नेपालको आर्थिक सहयोगमा नेपाल जूलोजिकल सोसाइटी र त्रिभुवन विश्वविद्यालयको प्राणीशास्त्र केन्द्रीय विभागले गरेको अध्यायन अनुसार लुम्बिनीमा ६८२ वटा सारस रहेको देखाएको हो । अध्यायन अनुसार देशभर ६९० वटा सारस रहेकोमा लुम्बिनीमा मात्र कुल संख्याको ९० प्रतिशत सारस रहेको ाणीशास्त्र केन्द्रीय विभागका सहप्राध्यापक हरि शर्माले बताए ।
सारस लुम्बिनी क्षेत्र तथा नेपालको होचो इलाकामा सदियौंदेखि पाइने चरा हो । ठूलो शरीर र तौलका कारण सारस ४०–५० फिट हाराहारीमा मात्रै उड्छ ।
बृहत्त लुम्बिनी क्षेत्र र अन्य जिल्लामा सारसको वितरण, संख्या, वस्तुस्थितिबारे अनुसन्धान गरिएको अध्ययनमा सहभागी चराविज्ञ कटुवाल बताए । मानवीय क्रियाकलापले जैविक विविधता ह्रास हुँदै जाँदा संरक्षण चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको बताउँदै कटुवालले बताए ।
चरा जोगाउन नेपालमा मात्रै होइन, संसारभरि नै चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ । विश्वमा पाइने कुल पंक्षी प्रजातिमा झन्डै १४ प्रतिशत विश्वव्यापी जोखिममा रहेको उनी बताउँछन । यसमा एशियाका चराको बाहुल््य रहेको उनको भनाइ छ ।
सारस (गु्रस एन्टिगन) भने नेपालको रैथाने प्रजाति हो । यो प्रजाति संवेदनशील (भलनरेबल) अवस्थामा छ । चराविज्ञ कटुवालका अनुसार अहिलेको अध्ययन रैथाने सारसमा मात्र केन्द्रित थियो ।