लुम्बिनी प्रदेश सरकारले आज बजेट ल्याउँदै प्रीमो एजुकेसन एण्ड भिसा सर्भिसेजको ब्राण्ड एम्बेसडरमा देब खनाल नियुक्त १५ दिने ब्रेल लिपी सिप विकास तालिम लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयको रजिष्ट्रारमा आचार्य नियुक्त एमाले गुल्मीको अध्यक्षमा बालसिंह काउछा निर्वाचित लुम्बिनी प्रादेशिक अस्पतालमा असार १ गतेदेखि अनलाइन टिकेट सेवा बुटवलको थाइरो ल्याबमा कामना सेवा विकास बैंकका ग्राहकलाई २० प्रतिशत छुट एमाले गुल्मीमा नेतृत्वका लागि बिहानैबाट मतदानको तयारी पूर्वमै रोकियो मनसुन, अझै केही दिन गर्मी बढ्ने गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा हवाई सेवा सञ्चालनका लागि चिनियाँ मन्त्रीको ध्यानाकर्षण                
समाचार :

आम निर्वाचन २०७९ : यसरी गर्नुहोस मतदान

काठमाडौँ । आज

 

मंसिर ४ गते संघीय तथा प्रादेशिक निर्वाचन हुँदै छ । निर्वाचनमा मतदाताले कुन पदमा कसरी मतदान गर्ने भन्ने सम्बन्धमा जानकारी राख्नु आवश्यक हुन्छ । भाेट कसरी हाल्ने, यसपालिकाे निर्वाचनमा कतिवटा मतपत्र छन्, कुन मतपत्र कुन पदका लागि हाे भन्ने जानेर मात्र भाेट हाल्नुपर्छ ।

सानाे गल्तीका कारण तपाईंले हालेकाे मत गणना नहुन सक्छ । विशेषगरी पहिलाे पटक भाेट हाल्न जाँदै हुनुहुन्छ भने तपाईंलाई भाेट कसरी हाल्ने भन्ने विषयमा जिज्ञासा हुन सक्छ । त्यसैले प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचन के हाे र मतदान कसरी गरिन्छ भन्ने सम्बन्धमा विस्तृतमा स्पष्ट पारिएकाे छ ।

के हाे प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभाकाे निर्वाचन ?

नेपालमा पहिलाे हुने निर्वाचित हुने (प्रत्यक्ष निर्वाचित) निर्वाचन प्रणाली र समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली गरी दुई प्रकारका निर्वाचन प्रणाली छन् । पहिलाे हुने निर्वाचित हुने प्रणाली अन्तर्गत ७७ जिल्लामा १६५ वटा प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्र छन् भने हरेक प्रतिनिधिसभा क्षेत्रमा दुईवटा गरी सात प्रदेशमा ३३० वटा प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्र छन् ।

त्यसैगरी प्रतिनिधसभाकाे समानुपातिकतर्फ समग्र नेपाललाई एउटा निर्वाचन क्षेत्र मानेर राजनीतिक दलहरूले देशभरबाट प्राप्त गरेकाे मतकाे प्रतिशतकाे आधारमा समानुपातिक समावेशी सिद्धान्तका आधारमा ११० सदस्यकाे टुंगाे लाग्छ । ठीक त्यसै गरी प्रत्येक प्रदेशलाई एउटा निर्वाचन क्षेत्र मानेर समानुपातिक समावेशी सिद्धान्तका आधारमा सबै प्रदेशमा गरी जम्मा २२० सदस्य चुनिन्छन् ।

यसरी १६५ जना प्रत्यक्ष निर्वाचित र ११० जनाले समानुपातिक प्रतिनिधित्व गरी कुल २७५ सदस्यीय प्रतिनिधिसभाकाे गठन हुन्छ । त्यसैगरी प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्रमा प्रत्यक्ष निर्वाचित सांसद र समानुपातिकबाट प्रदेश अनुसार दलहरूले ल्याएकाे मतका आधारमा प्रत्येक प्रदेशमा प्रदेशसभा गठन हुन्छ ।

उदहारणका लागि मधेश प्रदेशमा प्रत्यक्ष निर्वाचित ६४ जना र समानुपातिकबाट ४३ जना गरी १०७ सदस्यीय प्रदेशसभा गठन हुन्छ भने सुदूरपश्चिम प्रदेशमा प्रत्यक्ष निर्वाचित ३२ जना र समानुपातिकबाट २१ जना गरी जम्मा ५३ सदस्यीय प्रदेशसभा गठन हुन्छ । कुन प्रदेशमा कति सदस्यीय प्रदेशसभा छन् भन्ने थाहा पाउनका लागि यहाँ क्लिक गर्नुहाेस् ।

प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा निर्वाचन क्षेत्रमा विभिन्न राजनीतिक दल तथा स्वतन्त्र उम्मेदवारले उम्मेदवारी दिएका छन् । तपाईंले आफ्नाे क्षेत्रमा उम्मेदवारी दिएका उम्मेदवारहरूमध्ये प्रत्यक्षतर्फ कुनै एक जनालाई मत दिनुपर्छ भने समानुपातिकतर्फ कुनै एक राजनीतिक दललाई मत दिन सक्नुहुन्छ । यस प्रतिनिधिसभा सदस्य तथा प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचनबाट देशभर गरी जम्मा ८२५ जना सांसद बन्नेछन् ।

भाेट हाल्न के-के आवश्यक पर्छ ?

निर्वाचनमा भाेट हाल्नका लागि सबैभन्दा पहिले मतदाता नामावलीमा तपाईंकाे नाम हुनुपर्छ । तपाईंले आफ्नाे नाम मतदाता नामावलीमा समावेश छ कि छैन भन्ने अनलााइनबाटै जानकारी लिन सक्नुहुन्छ । तपाईं यस लिंकमा गई आफ्नाे प्रदेश, जिल्ला, पालिका र वडा चयन गरी आफ्नाे मतदाता नामावली, मतदाता परिचयपत्र तथा मतदान केन्द्र सम्बन्धी जानकारी लिन सक्नुहुन्छ ।

मतदाता नामावलीमा नाम भएकाे प्रमाण मतदाता परिचयपत्र हाे । मतदान गर्न आफ्नाे मतदान केन्द्रमा जाँदा मतदाता परिचयपत्र लिएर जानुपर्छ । मतदाता नामावलीमा नाम छ तर तपाईंसँग मतदाता परिचयपत्र छैन भने परिचय खुल्ने कागजात भए आफ्नाे मतदाता नामावली जहाँ छ, त्यहाँ भाेट हाल्न पाइन्छ ।

भाेट हाल्नुअघि आफ्नाे निर्वाचन क्षेत्रका उम्मेदवारहरू तथा राजनीतिक दलहरूका विषयमा अध्ययन गर्नुहाेस् । उनीहरूले के कस्ता एजेन्डा तथा याेजनाहरू ल्याएका छन्, त्याे बुझ्नुहाेस् । त्यसका आधारमा कसलाई भाेट दिँदा उपयुक्त हुन्छ भन्ने निर्णय गर्नुहाेस् ।

त्यसपछि निर्वाचनका दिन भाेट हाल्न तपाईं मतदाता परिचयपत्र वा परिचय खुल्ने कागजातसहित मतदान केन्द्रमा जानुहाेस् । त्यहाँ तपाई‌ं लाइनमा बस्नुपर्ने हुन सक्छ। निर्वाचन गराउन खटिएका कर्मचारीले तपाईंकाे परिचयपत्र चेकजाँच गरी बायाँ हातमा मसी लगाइदिएपछि तपाईं मतदान केन्द्रमा प्रवेश गर्नुहुन्छ ।  त्यसपछि तपाईंलाई कर्मचारीले मतपत्र दिन्छन् ।

कतिवटा हुन्छन् मतपत्र र मतपेटिका ?

यसपालिकाे निर्वाचनमा प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि पहिलाे हुने निर्वाचित हुने (प्रत्यक्ष निर्वाचित) तर्फ, प्रतिनिधिसभाकाे समानुपातिकतर्फ, प्रदेशसभा सदस्यका लागि प्रत्यक्ष निर्वाचिततर्फ र प्रदेशसभाकाे समानुपातिकतर्फ एक-एक गरी जम्मा चारवटा मतपत्र हुन्छन् । प्रत्येक मतपत्रका लागि छुट्टाछुट्टै मतपेटिका (भाेट हालेर मतपत्र खसाउने बाकस) राखिएकाे हुन्छ ।

सही तरिकाले कसरी मतदान गर्ने ?

मतपत्र पाइसकेपछि तपाईंले पहिले मतपत्रमा मतदान अधिकृतकाे हस्ताक्षर छ कि छैन जाँच्नुहाेस् । छैन भने तत्काल कर्मचारीलाई थाहा दिनुहाेस् र हस्ताक्षर गर्न लगाउनुहाेस् । त्यसपछि  मतदान गर्नका लागि बनाइएकाे गाेप्य कक्षमा जानुहाेस् । गाेप्य कक्षमा पुगिसकेपछि आफूले भाेट हाल्न चाहेकाे उम्मेदवार तथा राजनीतिक दलकाे निर्वाचन चिह्नमा गाेप्य कक्षमा राखिएकाे स्वस्तिक छापले एउटा मात्रै निर्वाचन चिह्नमा पर्ने गरी मत संकेत गर्नुहाेस् ।

मत संकेत गर्दा तपाईंले स्वस्तिक छापकाे मात्र प्रयाेग गर्नुपर्छ । आफ्नाे हस्ताक्षर, औँठाछाप लगायत अन्य कुनै तरिकाले मत संकेत गरे तपाईंकाे मत गणना हुँदैन । मत संकेत गरेपछि मतपत्र पट्याउँदा एउटा चिह्नमा लगाएकाे स्वस्तिक छापकाे मसी अन्य चिह्नमा नलागाेस् भनेर विशेष ध्यान दिनुहाेस् । मतपत्र पट्याइसकेपछि सम्बन्धित मतपेटिकामा खसाल्नुहाेस् ।

तपाईंले एउटा मतपत्रमा भाेट दिएर त्याे मतपत्र सम्बन्धित मतपेटिकामा खसालेपछि पालैपालाे गरी अन्य मतपत्रमा भाेट हाल्दै सम्बन्धित मतपेटिकामा खसाउँदै जानुपर्छ । आफ्नाे क्षेत्रका चारवटै मतपत्र कस्ता छन् भन्ने हेर्नका लागि यहाँ जानुहाेस् ।

कुन मतपत्र कुन पदका लागि ?

पहिलाे : तपाई‌ले सबैभन्दा पहिले राताे रङकाे मतपत्र पाउनुहुन्छ । याे मतपत्र प्रतिनिधिसभा सदस्यका लागि हाे । यसमा तपाईंकाे निर्वाचन क्षेत्रमा पहिलाे हुने निर्वाचित हुनेतर्फ उम्मेदवारी दिएका उम्मेदवारहरूकाे निर्वाचन चिह्न हुन्छ । मतपत्रमा भएका चिह्नहरूमध्ये तपाईंले राेजेकाे कुनै एक उम्मेदवरकाे चिह्न भएकाे काेठाभित्र पर्ने गरी स्वस्तिक छाप लगाउनुहाेस् र १ नम्बर लेखिएकाे मतपेटिकामा खसाल्नुहाेस् ।

दाेस्राे : तपाईंलाई दिइने दाेस्राे मतपत्र कालाे रङकाे हुन्छ । याे मतपत्रमा समानुपातिक निर्वाचनमा भाग लिएका राजनीतिक दलहरूकाे निर्वाचन चिह्न हुन्छ । समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमा समग्र नेपाललाई नै एक निर्वाचन क्षेत्र मानिएकाे हुन्छ । यस मत्रपत्रमा तपाईंले चाहेकाे कुनै एक राजनीतिक दलकाे चिह्न भएकाे काेठामा स्वस्तिक छाप लगाउनुहाेस् र २ नम्बर लेखिएकाे मतपेटिकामा खसाउनुहाेस् ।

तेस्राे : याे मतपत्र पनि राताे रङकाे हुन्छ । याे मतपत्र प्रदेशसभा सदस्यका लागि प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवारी दिएका उम्मेदवार छान्नका लागि हाे । यसमा पनि तपाईंले राेजेकाे कुनै एक उम्मेदवारकाे चिह्न भएकाे काेठामा स्वस्तिक छाप लगाउनुहाेस् र ३ लेखिएकाे मतपेटिकामा खसाउनुहाेस् ।

चाैथाे : तपाई‌ंले पाउने चाैथाे तथा अन्तिम मतपत्र कालाे रङकाे हुन्छ । यसमा प्रदेशसभाकाे समानुपातिकतर्फ भाग लिएका राजनीतिक दलका निर्वाचन चिह्न हुन्छन् । तपाईंले यसमा पनि कुनै एक राजनीतिक पार्टीकाे चिह्न भएकाे काेठामा मतसंकेत गरी ४ लेखिएकाे मतपेटिकामा खसाउनुहाेस् ।

कस्ताे अवस्थामा मत बदर हुन्छ ?

  • स्वस्तिक छाप निर्वाचन चिह्न भएकाे काेठाभन्दा बाहिर लागेमा ।
  • स्वस्तिक छाप दुई फरक निर्वाचन चिह्न भएका काेठाहरूमा छुने गरी लगाएमा ।
  • एउटै मतपत्रमा दुई वा दुईभन्दा बढी चिह्नमा स्वस्तिक छाप लगाएमा ।
  • राम्राेसँग नपट्याउँदा एउटा चिह्नमा लगाएकाे स्वस्तिक छापकाे मसी लतपतिएर अर्काे चिह्नमा लागेमा ।
  • स्वस्तिक छापभन्दा अन्य कुनै हिसाबले मतसंकेत गरेमा । जस्तै निर्वाचन चिह्नमा औँठाछाप लगाएमा वा हस्ताक्षर गरेमा ।
  • मतपेटिकामा मतदान अधिकृतकाे हस्ताक्षर नभएमा ।

अपांगता भएकाे तथा अन्य कुनै कारणबाट आफूले मतदान गर्न नसक्ने अवस्थामा के गर्ने ?

तपाईं शारीरिक अपाङ्गता वा अन्य कुनै कारणले आफै‌ मतदान गर्न सक्ने अवस्थामा हुनुहुन्न भने तपाईंले एकाघरकाे सदस्यकाे सहयाेगमा आफूले चाहेकाे उम्मेदवार वा पार्टीलाई भाेट दिन पाउनुहुन्छ । तपाईंकाे एकाघरकाे सदस्य नभएकाे अवस्थामा मतदान अधिकृतले तपाईंलाई भाेट हाल्न सहयाेग गर्छन् ।

मंसिर ४ गते बिहान सात बजेदेखि बेलुका पाँच बजेसम्म मतदानकाे समय ताेकिएकाे छ । उक्त समयभित्र तपाईं आफ्नाे मतदाता परिचयपत्र वा पहिचान खुल्ने कागजातसहित मतदान केन्द्रमा जानुहाेस्  र सावधानीपूर्वक गाेप्य रूपमा मतदान गर्नुहाेस्।

मतदान सकिएपछि सबै मतपेटिकाहरूलाई सुरक्षित रूपमा सम्बन्धित प्रतिनिधिसभा निर्वाचन क्षेत्रमा निर्वाचन आयाेगबाट खटिएका मुख्य निर्वाचन अधिकृतकाे कार्यालय लगिन्छ । सबै राजनीतिक दल तथा उम्मेदवारकाे प्रतिनिधिहरूले देख्ने गरी मतगणना गरिन्छ । प्रत्यक्षतर्फकाे मतगणना सकिएपछि मात्र समानुपातिकतर्फकाे मतगणना गरिन्छ । निर्वाचन आयाेगका प्रवक्ता शालिग्राम शर्मा पाैडेलका अनुसार देशभरका १६५ (७७ वटा मुख्य निर्वाचन अधिकृतकाे कार्यालय र ८८ वटा निर्वाचन अधिकृतकाे कार्यालय) कार्यालयबाट निर्वाचनकाे परिणाम घाेषणा गरिन्छ ।

प्रत्यक्ष निर्वाचनतर्फकाे मतपरिणाम तीन दिनभित्र र समानुपातिकतर्फकाे मतपरिणाम आठ दिनभित्र आउने अनुमान गरिएकाे निर्वाचन आयाेगका अधिकारीहरूकाे भनाइ छ ।

(यो सामग्री नेपाल चेकबाट साभार गरिएको हो ।)

तिनाउ न्युज

तिनाउ न्युज डटकम बुटवल बाट प्रकाशित हुने अनलाइन पत्रिका हो !

लेखक बाट थप

प्रतिक्रिया दिनुहोस !

सम्बन्धित समाचार