एमाले बाँकेको अध्यक्षमा निरक गुरुङ निर्वाचित गुल्मी इस्माका अग्निपीडितका आवास बनाउन ज्यामी अभाव बुटवलको झोलुङ्गे पुल नजिकै एम्बुलेन्सको ठक्करबाट एक जनाको मृत्यु लुम्बिनी प्रदेश सभाको बैठक आज बहराइच जिल्लामा हुन थालेको चुनावलाई लिएर नेपालगञ्ज नाका बन्द चलचित्र पत्रकार संघ नेपाल, रुपन्देहीले २ वटा पुरस्कार वितरण गर्दै रुपन्देहीमा ६९ हजारभन्दा धेरै बालबालिकालाई पोलियो विरुद्धको खोप लगाइँदै शान्तिपुरमा सञ्चालन गरिएको स्वास्थ्य शिविरमा १७ सयको निःशुल्क उपचार गुल्मीमा बाढीले पुल निर्माणका सामग्रीमा क्षति तराईमा फेरि चल्न थाल्यो तातो हावा                
समाचार :

‘पासो’ थाप्दै विद्युत् र इन्टरनेटका तार

विद्युतीय तार व्यवस्थापन नहुँदा लुम्बिनी प्रदेशको मुकाम बुटवलमा भौतिक र मानवीय जोखिम बढ्दै गएको छ । यसै पनि बजार क्षेत्रमा छाडा गाइवस्तु, भत्किएका सडक, निर्माणाधीन नाला र अतिक्रमति फुटपाथबाट दिक्क भएका बाटो हिंड्ने सर्वसाधारणलाई असरल्ल पारिएका विद्युतीय र इन्टरनेटका तारले धराप थापिरहेका छन् ।

बुटवलको बसपार्क क्षेत्र, मिलनचोक, ट्राफिक चोक, गोलपार्क, हाट बजार क्षेत्र तथा पुरानो बसपार्क क्षेत्रमा विद्युत्का पोल नै ढाकिने गरी तारहरु असरल्ल पारिएका छन् । जसका कारण सामान्य पानी पर्दासमेत विद्युत्को फ्यूज उड्ने तथा करेण्ट प्रवाह रोकिने गरेको छ ।
बुटवल हाटबजारमा सिलाइ कटाईको व्यवसाय सञ्चालन गर्दै आएकी रमिता गुरुङका भनाईमा एकैछिन पानी पर्नासाथ लाइन गइहाल्छ । उनी भन्छिन्–‘कहिले कता बिग्रिएको भन्छन्, कहिले कता ! यो टोलमा त झन् फ्युज गइरहन्छ ।’ यसरी अव्यवस्थितरुपमा तानिएका तारले नागरिकको सुरक्षा जोखिम बढाएको भन्दै पटक–पटक विद्युत् कार्यालयमा जानकारी दिँदासमेत तार व्यवस्थापनका लागि कुनै पहल नगरिएको स्थानीयवासीको आरोप छ । मिलनचोकका होटेल व्यवसायी केशव आचार्य भन्छन्–‘यस्तो हुँदासम्म न उपमहानगरले केही गरेको छ, न त प्राधिकरणले ।’

६ वर्षअघि विद्युत् तार चुडिएर करेण्ट लाग्दा बुटवल—१२ अभियान पथमा दुई बालकले ज्यान गुमाएका थिए । साइकल चलाएर थकाई लागेपछि सडक किनारमा बसेका दुई भाई १० वर्षीय रोहित क्षेत्री र ६ वर्षीय रोहन क्षेत्रीलाई पोलबाट तार चुडिएर लागेपछि करेण्ट लागेको थियो । यो घटनापछि सार्वजनिक स्थानमा विद्युतीय सुरक्षाको बहस चर्को भए पनि अव्यवस्थित तारको व्यवस्थापनमा भने सरकारी निकायले ध्यान दिएको पाइदैन । नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, लुम्बिनी प्रदेश कार्यालयका प्रमुख नवराज ओझाको भनाईमा इन्टरनेटका तारहरु पनि विद्युतीय पोलमा नै टाँगिने भएकाले बढि अव्यवस्थित हुन पुगेको हो ।

कार्यालय प्रमुख ओझा भन्छन्–‘पोलको निश्चित भाडा बुझाएर इन्टरनेट प्रदायक संस्थाहरुले तार लगाउने गर्छन् । यसमा उनीहरुले मापदण्डको पालना गर्दैनन् ।’

इन्टरनेट प्रदायक संस्थाहरुसँग नियमति भाडा लिएपछि तर व्यवस्थापनको जिम्मा प्राधिकरणको हुनु पर्ने होइन ? कार्यालय प्रमुख ओझा भन्छन्– ‘प्राधिकरणले लिने निकै नोमिनल चार्ज (न्यूनतम शुल्क) चार्ज हो । इन्टरनेट सेवा प्रदायक संस्थाहरु समेत समेटिने गरि व्यवस्थापनको योजना ल्याउनु पर्छ ।’

विद्युतीय तार र पोलहरु प्राधिकरणको प्राधिकारभित्र पर्ने भएकाले अन्य निकायले चाहेर पनि व्यवस्थापन गर्न सक्दैनन् । तर प्राधिकरणसँग भने तत्कालका अव्यवस्थित तार व्यवस्थापनको योजना नै छैन । कार्यालय प्रमुख ओझा भन्छन्–‘अहिले यसका लागि न कार्यक्रम छ, न बजेट नै छ ।’ उता इन्टरनेट सेवा प्रदायक संस्थाहरुले भने प्राधिकरणले पटक पटक भाडा बढाएर पोलको शुल्क लिने गरेकाले तार व्यवस्थापन नगर्नु दुःखद भएको बताउँछ । यस्ता संस्थाहरुको छाता संगठन इन्टरनेट सर्भिस प्रोभाइडर्स एसोसिएसन, नेपाल (स्पान)को सदस्य रहेको भाया नेटका सिइओ विनय बोहोराले प्राधिकरणले तोके बमोजिम पोलको भाडा तिर्दै आएको बताउँछन् ।

विद्युत्को पोलको भारवहन क्षमता निश्चित भए पनि मापदण्ड विपरित जथाभावी तार टाँग्दा पोलहरु बाङ्गा हुने गरेका छन् । कतिपय अवस्थामा पोलबाट तार छुट्एिर झुण्डिरहेका छन् । कतिपय अवस्थामा तार गुजुल्टो परेर जेलिएका छन् । नेपाल प्रहरी राजमार्ग सुरक्षा तथा ट्राफिक व्यवस्थापन कार्यालय, बुटवलका प्रमुख प्रहरी उपरीक्षक योगेन्द्रसिंह थापाका अनुसार अव्यस्थित विद्युतीय तारका कारण सडक दुर्घटनाहरु बढिरहेका छन् । उनले तार व्यवस्थापनका लागि तत्काल योजना बनाउनु पर्ने बताए ।

यता बुटवल उप–महानगरपालिकले अव्यवस्थित तारका कारण जोखिम बढिरहेको थाहा पाए पनि ठोस योजना भने ल्याउन सकिरहेको छैन । उपमहानगरपालिकासँग पर्याप्त बजेट नहुँदा र केन्द्र तथा प्रदेश सरकारले तार व्यवस्थापनका लागि कार्यक्रम नल्याउँदा जोखिमबारे थाहा हुँदाहुँदै पनि तार व्यवस्थापन गर्न नसकिएको बुटवलका मेयर खेलराज पाण्डे बताउँछन् । उनी भन्छन्– ‘यो विषयमा पटक–पटक कुरा उठिरहेको छ । तर हाम्रो बजेटले भ्याउँदैन । अहिले केन्द्र तथा प्रदेश सरकारले पनि यस्ता कार्यक्रम ल्याएका छैनन् ।

मेयर पाण्डेका भनाईमा माथिल्ला सरकारहरुले तार व्यवस्थापनको कार्यक्रम ल्याएभने उपमहानगर विद्युत् प्राधिकरणसँग समन्वय गर्न तयार छ । ‘यस विषयमा उपमहानगरमा आन्तरिक छलफल पनि भइरहेको छ ।’– उनी भन्छन् । पोल हटाएर विद्युतीय तथा इन्टरनेटका तारलाई भूमिगत गर्नु तार व्यवस्थापनका लागि बलियो कदम भए पनि त्यति सजिलो नभएको नेपाल विद्युत् प्राधिकरण, लुम्बिनी प्रदेश कार्यालयका प्रमुख नवराज ओझा बताउँछन् ।

उनका भनाईमा केही बर्षअघिदेखि काठमाडौंमा चलेको विद्युतीय तार भूमिगत गर्ने अभियानको प्रगति सन्तोषजनक छैन ।
प्राधिकरणले काठमाडौंमा विद्युत् प्राधिकरणले आयोजनाअन्तर्गत ११ हजार भोल्टेजको करिब चार सय ५० किलोमिटर र चार सय भोल्टेजको करिब आठ सय किलोमिटर तार बिछ्याउन ‘होरिजेन्टल डाइरेक्सनल ड्रिलिङ’ प्रविधि अपनाउने गरी ठेक्का सम्झौता गरेको थियो । सडक विभागसँग पनि प्राधिकरणले सकेसम्म सडक कम भत्काउने भन्दै समझदारी गरेको थियो । यो प्रविधिमा प्रत्येक एक सय मिटरसम्मको दूरीमा खाल्डा खनेर पाइप घुसाएर तार हालिन्छ । तार बिछ्याइने सडकहरूमा कम्तिमा एक सय मिटरको दूरीमा दुई मिटरको वर्गाकार खाल्डाहरू खनिन्छन् । यसरी विछ्याइएका तार सुरक्षाका हिसाबले त्यति जोखिमपूर्ण मानिदैनन् ।

तिनाउ न्युज

तिनाउ न्युज डटकम बुटवल बाट प्रकाशित हुने अनलाइन पत्रिका हो !

लेखक बाट थप

प्रतिक्रिया दिनुहोस !

सम्बन्धित समाचार